Gas op die lolly!’: oproep tot verandering tijdens ‘Hoe gezond zijn we écht?’

Welke bijdrage kan de Nederlandse tuinbouwsector leveren aan een gezondere samenleving? Die vraag stond maandag 12 oktober centraal tijdens ‘Hoe gezond zijn we écht?’ in World Horti Center. Onder leiding van journalist Frènk van der Linden gingen econoom Jona van Loenen, Rabobank-directeur Stefaan Decraene, Volkert Engelsman (Robin Food Coalition) en Margriet Mantingh (PAN Netherlands) met elkaar in gesprek. Opvallend was dat de tuinbouwsector zelf bewust niet aan tafel zat. De boodschap: een gezondere samenleving vraagt om andere keuzes in ons voedsel- en landbouwsysteem.

Van de kas naar het maatschappelijk debat

De middag begon met een tour door World Horti Center, waarbij deelnemers werden meegenomen langs ontwikkelingen, innovaties en dilemma’s binnen de Nederlandse glastuinbouw. Aansluitend volgde een talkshow in de tv-studio van WOS, een gezamenlijk initiatief van FVO en World Horti Center. Beide organisaties gaven bewust het podium aan andere maatschappelijke perspectieven. Niet om de tuinbouw te promoten of te verdedigen, maar om ruimte te bieden aan kritische geluiden en de verbinding met de samenleving te versterken.

Gezond voedsel vraagt om een andere waardering

Een belangrijk gespreksonderwerp was de manier waarop ons voedselsysteem is ingericht. Volgens Volkert Engelsman bestaat een groot deel van het supermarktaanbod uit ongezonde producten, terwijl de maatschappelijke kosten daarvan onvoldoende worden meegerekend. Zo zou een zak winegums volgens hem, wanneer alle kosten worden meegenomen, vele malen duurder moeten zijn. Stefaan Decraene benadrukte dat voedsel ook diep verankerd zit in onze cultuur en dat verandering in eetpatronen tijd vraagt. Margriet Mantingh wees daarnaast op de Nederlandse zuinigheid, die volgens haar vaak zwaarder weegt dan smaak bij de aankoop van voedsel.

Hoeveel ruimte verdient de tuinbouw?

Ook het ruimtegebruik in Nederland leidde tot discussie. Volgens Jona van Loenen bevindt Nederland zich in een ‘verdringingseconomie’, waarin ruimte, mensen en materialen steeds schaarser worden. Dat vraagt volgens hem om keuzes: “We moeten een beetje snoeien om te groeien.” Hierbij benadrukte Volkert Engelsman dat de tuinbouwsector op een relatief klein oppervlak veel innovatiewaarde vertegenwoordigt en dat hier juist leiderschap gepakt moet worden. Margriet Mantingh stelde voor te snoeien in teelten die problemen opleveren, maar niet in voedselproductie. 

Wie betaalt de transitie? 

Over de vraag wie de rekening moet betalen voor een gezonder en duurzamer voedselsysteem liepen de meningen uiteen. Jona van Loenen benadrukte dat iedereen een bijdrage moet leveren: “Als we het systeem echt fundamenteel willen veranderen, dan moet iedereen bijdragen, anders gaat het niet werken.” Volkert Engelsman vond juist dat telers en consumenten al voldoende lasten dragen en wees op financiële belangen en gevestigde verdienmodellen die verandering vertragen: “Follow the money.” Margriet Mantingh benadrukte 

dat biodiversiteit en het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen centraal moeten staan in de transitie: “De mug moet terug.” Daarbij legde zij de verantwoordelijkheid voor verbetering vooral bij het toelatingssysteem, de toezichthouders en de overheid.

Duidelijkheid nodig om te kunnen veranderen

Een terugkerend onderwerp was de behoefte aan duidelijk overheidsbeleid. Stefaan Decraene wees op knelpunten rond stikstof, vergunningverlening en netcongestie, die investeringen bemoeilijken. Margriet Mantingh pleitte voor financiële ondersteuning voor telers die willen omschakelen naar biologische en duurzame teelt. Volgens Jona van Loenen moet de politiek daarnaast een duidelijke toekomstvisie bieden, zonder onderweg steeds de spelregels te veranderen. Volkert Engelsman benadrukte de rol van World Horti Center als kraamkamer voor innovatie, waar onderwijs, onderzoek, bedrijven en overheid samenwerken aan de transitie. Zijn oproep om niet af te wachten, maar door te pakken: “Gas op die lolly!”

Samen verbeteren

Puck van Holsteijn, CEO van World Horti Center, kijkt trots terug op deze eerste talkshow: ‘‘Na afloop vertelde Frènk van der Linden mij dat hij als journalist zelden met een gevoel van hoop vertrekt, maar dat deze middag hem vertrouwen gaf dat we samen dingen kunnen verbeteren. Dat is precies wat we met dit open gesprek wilden bereiken. Dit smaakt zeker naar meer!’’

Het evenement vond plaats tijdens de Health Weeks, waarin World Horti Center van 21 september tot en met 16 oktober tijdelijk werd omgedoopt tot World Health Center.